شماره دوم مجله زمینه

شماره‌ی دوم مجله‌ی زمینه

307 بار مشاهده شده

سرمقاله: – – –  شما کتاب می‌خوانید؟ کسانی که با شما سروكار دارند چه؟ آیا کتاب‌خوانی برای شما یک مسأله‌ی جدی است؟ آیا کتاب‌نخواندن را یک پدیده‌ی نگران‌کننده‌ی اجتماعی می‌دانید؟ دست‌اندرکاران بازار کتاب و عرصه‌ی نشر شکایت دارند که میزان علاقه به کتاب و محصولات فرهنگی پایین است، و این بی‌علاقگی نسبت به مطالب عمیق‌تر معرفتی دوچندان می‌باشد.

نو‌اندیشی به مثابه‌ی نوزایی (2): – – – آگاهی جمعیِ مسلمانان از این پس، در ساحت افقی شکل جدیدی به خود می‌گیرد و سخن از تقسیم جهان به غرب و شرق، یا شمال و جنوب، یا جهان اول و دوم و سوم، یا نژاد سپید و غیر سپید، و یا استعمارگر و استعمار شونده، یا کشورهای پیشرفته و عقب‌مانده و دسته بندی‌هایی از این قبیل به میان می‌آید و بخشی از ادبیات معاصر جنبش‌های اسلامی را تشکیل می‌دهد.

الهیات رهایی‌بخش امام ابوحنیفه: – – – امام ابوحنیفه را به‌حق می‌توان بنیان‌گذار و علم‌بردار الهیات رهایی‌بخش در تاریخ اسلام قلمداد کرد؛ زیرا که او توانست با آموزه‌های کلامی و نظریه‌پردازی‌های تفسیریِ خود جان بسیاری از انسان‌های بی‌گناه را از زیر تیغ خشونت‌های دینی و سیاسی برهاند.

دانش‌ورزی و دانش‌اندوزی به مثابه‌ی پیشه و فرهنگ: – – – برای بسیاری از کتاب‌خوانان افغانستان، دسترسی به ادبیات جهانی از طریق ترجمه‌هایی که در جمهوری اسلامی ایران صورت می‌گیرد، ممکن می‌گردد. مزیت این مسأله در این است که تحصیل‌کردگان کشور ما به گفتمان­های جهانی آشنایی پیدا می‌کنند و از این طریق به جهان اندیشه و به اندیشه‌ی جهانی وصل می‌شوند.

چالش‌های نسبیت فرهنگی: – – – نسبیت فرهنگی نظریه­‌یی است در مورد ماهیت اخلاق. این نظریه در ابتدا خیلی پذیرفتنی به‌نظر می‌­آید. اما، مثل همه­‌ی نظریات هم‌سان آن می‌­شود آن­‌را از طریق تحلیل‌های عقلانی مورد ارزش‌یابی قرار داد.

الاهیات روشنفکری دینی: – – – یک مسلمان پیامبر اسلام را در رؤیا می‌بیند، یک مسیحی نیز بر این باور است که شفای خویش را از حضرت مریم گرفته. یک مسلمان، تجربه‌ی خویش از امر بیکران را ذیل مفهوم «الله» صورت‌بندی می‌کند، یک یهودی ذیل مفهوم «‌یهوه» و یک بودایی که درکی از خدای ادیان ابراهیمی ندارد و در سنت دینی و معنویِ بالمره متفاوتی زیسته از مفهوم «نیروانا» مدد می‌گیرد.

چشم­‌انداز جامعه‌­شناختی به دین: – – – این که «دین» چیست و چرا هست و چه کارکرد فردی و اجتماعی دارد البته که به اینجا ختم نمی‌­گردد. چرا جامعه‌­شناسان علاقه‌­مند مطالعه­‌ی «­دین» و «زندگی دینی» افراد اند و جامعه­‌شناسی چگونه پدیده‌­یی پیچیده و رازآلودی چون «دین» را مطالعه می‌­کند؟

 نگاهی به نظریه‌ی انسجام صدق: – – – صطلاح «انسجام» در عبارت «نظریه‌ی انسجام صدق» به هیچ وجه تعریف کاملاً دقیقی نشده است. بیشترین چیزی که از طریق یک تعریف کلی می‌توان گفت این است که مجموعه‌ی دو یا چند باور گفته می‌شود منسجم اند، اگر آنها با هم «سازگار» یا «موافق» باشند.

از اخلاقِ دینی تا دینِ اخلاقی: – – – اشاعره و معتزله، دو جریان نامدار و تاثیرگذار اندیشه‌ی اسلامی، بازیگران و تئوری‌پردازان اصیل این عرصه بوده­‌اند. این دو جریان فکری، درین زمینه آنقدر با هم در ستیز اند که پنداری اگر در هر نقطه‌یی دیگر با هم در آمیزند، اینجا که رسند از هم بگریزند. این نوشته سرِ آن دارد تا اگر بتواند رویکرد این دو جریان فکری را در این زمینه اندکی بکاود و دست کم تقریری روشن از آن به دست دهد.

آزادی ومدارا: – – اندیشه‌ی اسلامی با توجه به شرایط تاریخی‌یی که داشته به جمع‌گرایی بهای بیشتری داده است، ولی اصولاً رسالت پیامبر اسلام فردمحور بوده است؛ زیرا که فرد را مخاطب قرار می‌دهد و به آزادی شخصی وی حرمت می‌گزارد، اما این بعد فردمحوری در تاریخ ما حرمت نهاده نشده است؛ زیرا که نظام قبیله‌یی و ساختار اجتماعی جوامع پیشامدرن به دلایل متعددی، به آن اجازه نمی‌داد.

سیاست­‌زدگی: – – – یکی از اسلام سلف می‌گوید و دیگری می‌خواهد تولد دموکراسی را جشن بگیرد؛ آری می‌توان آخرین دستاوردهای تکنیکی یک کشور را وارد ساخت، ولی نمی‌توان آخرین یافته‌­های فکری یک فرهنگ را تقلید کرد. نتیجه‌ی چنین تقلیدی آن می‌شود که پروژه‌ی ملی ما بشود «بررسی همانندی‌­های فکری رحمان بابا و هگل».این چنین نه رحمان بابا و هگل زیر خاک آرام می‌مانند و نه ما روی خاک.

دارالاسلام از ظهور تا ذوال: – – – مام شافعی علت جنگ را کفر می‌دانست؛ در حالی که ابو حنیفه و مالک بن انس علت آن را تجاوز یا ترس از تجاوز، می‌دانستند. رویکرد امام شافعی، در واقع، به تکامل پیش‌زمینه‌ی فقهی «دایره‌ی دار الاسلام و دار الحرب» کمک کرد…

رابطه‌ی فقه و حقوق: – – – داشتن یک جامعه‌­ی مرفه و مدرن با کمترین مشکلات اجتماعی و فرهنگی از مباحث مورد طرح در اسلام است، طرحی که ضروریات اقتصادی و آزادی­‌های فردی و اجتماعی افراد تأمین شود ولازمه‌ی آن این است که در برنامه‌ریزی­‌های ما نباید طوری فکر شود که در یک حکومت اسلامی کاملاً روحانیت حاکم باشد و یا اینکه بی‌دینی و ارزش­‌های دنیوی کاملاً حاکم شود، بلکه در نگاه اسلام حد وسط در نظر گرفته شده است یعنی داشتن یک سیستم مختلط که برای اعتلای دین و دنیا کوشش شود.

پارادایم و انقلاب‌های علمی: – – – افلاطون چه ایماژی از انسان داشت؟ می‌گفت «پرنده‌ای است در قفس». پرنده کیست و قفس چیست؟ بدن برای روح انسان چه مانعیتی دارد؟ بدن چه کمکی به روح می‌کند؟ از طرفی قفس همیشه تنگناست و بیرون آن بزرگنا، پس بیرون انسان، یعنی آن بزرگنا کجاست؟ آن عالم فراخی که ما از آنجا پا به این عالم تنگ گذاشته‌ایم کجاست؟…

نظرات

نظر (به وسیله‌ی فیس بوک)

دکتر کریم سروش، جهاد و خشونت

اندیشه‌ی دینی در افغانستان

خدا، ذهن، ادبیات

طالبان کیستند؟

> View all