نکوهشِ بزرگداشت نوروز؛ حکمی دینی یا رویکردی ناسیونالیستی؟ عبدالکبیر صالحی نهاد اجتماعی طلیعه

نکوهشِ بزرگداشت نوروز؛ حکمی دینی یا رویکردی ناسیونالیستی؟

491 بار مشاهده شده

عبدالکبیر صالحی

کسانی که بزرگداشت جشن باستانی نوروز را امری نکوهیده می‌پندارند و بی‌محابا اندر باب مَذمت و نکوهش تجلیل از این روز فتوا صادر میکنند، در واقع با رویکرد نوروزستیزانه‌ی عربان همدلی نشان می‌دهند.

ما اگر به آموزه‌های قرآنی و گزاره‌های وحیانی نگاهی بیندازیم، در می‌یابیم که این کتاب اندر باب نوروز نفیاً و اثباتاً هیچگونه حکمی ابراز ننموده است. در میراث حدیثی پیامبر نیز هیچگونه سندی در دست نیست که مستمسکِ مخالفانِ سرختِ نکوداشت نوروز قرار گیرد. تنها دلیلی که مخالفان بزرگداشت نوروز بدان تمسک می‌جویند حدیثی است از پیامبر که برتری عید فطر و عید قربان بر سائر اعیاد رایج در آن زمان را تصریح می‌کند. اما نگاهی گذرا به این حدیث کافی است تا دریابیم که علی‌رغم تصریح برتری عید فطر و قربان، پیامبر مسلمانان را از تجلیل سائر مناسبت‌های فرحت‌آمیز و شادی‌آفرین باز نمی‌دارد. گذشته ازاین، قرآن مسلمانان را در مناسبت‌هایی فرادینی و فراملی (مانند پیروزی امپراطوری روم بر امپراطوری فارس که از لحاظ سیاسی به نفع حکومت نوپای مدینه بود) به ابراز شادی و جشن و سرور فرا می‌خواند. [در این خصوص بنگرید به آیات نخست سوره‌ی روم و سبب نزول این آیات]. برپایه‌ی همین دلایل است که دارالإفتاء الازهر بزرگداشت اعیادی چون نوروز و دیگر مناسبت‌های ملی را عاری از اشکال شرعی می‌داند. (بنگرید به: فتاوی الأزهر، ج10، ص160.)

درخور یادآوری است که در نخستین سده‌های ظهور اسلام پارسیانِ مسلمان نوروز را بدون هیچگونه ممانعتی از جانب حکومت‌های وقت مورد نکوداشت قرار می‌دادند. گزارشی در دست است که باری خانواده‌ی مرزبان، پدرکلان امام ابوحنیفه، به مناسبت جشن نوروز فالوده تهیه نموده بودند و او مقداری از آن را به رسم احترام به علی بن ابی طالب اهداء نمود. وقتی علی فالوده را میل نمود، خوشش آمد و گفت: «نَورِزُونَا کلَّ یَومٍ» یعنی هر روز ما را – با هدایای نوروزی- بنوازید. (بنگرید به سِیَرُ أعلامِ النُبَلاءِ، ج11، ص 479.)

اولین کسی که از تجلیل و بزرگداشت نوروز ممانعت به عمل آورد معتضد خلیفه عباسی بود که در سال 282 هجری قمری به این عمل دست یازید و روزی دیگر (یازدهم حُزَیران/جون) را جایگزینش ساخت و آن را نوروز معتضدی مسما نمود.(بنگرید به «المُنتَظِم» ج4، ص 25). از این پس بود که فتاوای نوروزستیزانه از فراز برخی منابر و از طریق شماری از مرجعیت های دینی صادر گردید. با توجه به این نکته، می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که نوروزستیزی در درازنای تاریخ خاستگاهی ناسیونالیستی و ملیت‌پرستانه داشته است. ناسیونالیسم عربی همواره مرجعیت‌های دینی را دستاویز قرار داده است تا داعیه‌های نوروزستیزانه‌ی خود را به کرسی بنشاند. بنابراین، کسانی که در کشور ما بزرگداشت نوروز را خلاف شرع می‌انگارند و داعیه‌داران نکوداشت این عید کهن را کافر می‌پندارند دانسته یا نادانسته با رویکرد افراطگرانه ناسیونالیسم عربی همدلی نشان می‌دهند و بدینگونه ناخواسته برای تشدید مرزبندی‌های ناسیونالیستی در افغانستان بسترسازی می‌کنند.

نظرات

نظر (به وسیله‌ی فیس بوک)

دکتر کریم سروش، جهاد و خشونت

اندیشه‌ی دینی در افغانستان

خدا، ذهن، ادبیات

طالبان کیستند؟

> View all

دکتر کریم سروش، جهاد و خشونت

اندیشه‌ی دینی در افغانستان

خدا، ذهن، ادبیات

طالبان کیستند؟

> View all