طالبان نرم، طالبان سخت -  نهاد اجتماعی طلیعه

طالبان نرم، طالبان سخت

622 بار مشاهده شده

محمد محق

در مقاله‌یی دیگر نوشتم که تقسیم طالبان به تندرو و میانه‌رو تقسیم درستی نیست، و در آنجا دلایلم را نیز ارائه کردم، و هنوز بر همین باور هستم. در آنجا توضیح دادم که هر کس از خشونت دست بکشد و به زندگی مدنی که لازمه‌ی طبیعی‌اش میانه‌روی است، بر گردد، او دیگر جزء طالبان نیست، زیرا با آن ایدئولوژی که تندروی از ذاتیات آن است، مقاطعه کرده است. آنچه در این‌جا می‌خواهم بگویم، تناقضی با آن موضوع ندارد، و می‌خواهم این مطلب را بیان کنم که گروه‌هایی در جامعه‌ی افغانی وجود دارند که به طور رسمی در شمار طالبان نیستند، یعنی نه خودشان خود را از طالبان می‌دانند و نه دیگران، ولی عملاً با اعتقاد به بینش‌های طالبانی و ترویج افکار طالبانی به همان جایی می‌رسند که طالبان می‌خواهند. نگارنده بر این باور است که نقش این گروه‌ها در تقویت طالبان و ایجاد حمایت فکری و فرهنگی برای آنان بسیار موثر است، و طالبان بدون وجود چنین پشت جبهه‌یی توان حضور اجتماعی و تداوم زندگی سیاسی نخواهد داشت. اینک شرح مطلب:

کسانی که با کامپیوتر سر و کار دارند – و امروزه فراوان هم هستند – می‌دانند که کامپیوتر از دو بخش مهم تشکیل شده است، یکی را که اجزای تشکیل دهنده‌ی دستگاه است، سخت افزار (hard ware) می‌نامند و دیگری را که عبارت از برنامه‌های نصب‌شده بر روی آن است، نرم‌افزار (soft ware) می‌گویند. این دو بخش مکمل یکدیگر هستند و یکی بدون دیگری کار آیی ندارد.

با استفاده از این مثال ساده و شایع امروزین، می‌خواهم به توضیح یکی از نقاط قابل تامل در مورد طالبان بپردازم. از نظر نگارنده، کسانی که امروزه بنام طالبان شناخته می‌شوند و در افغانستان کنونی و بلکه در این منطقه از جهان، مایه‌ی بسیاری از نا امنی‌ها و درگیری‌ها و مانع استقرار اوضاع و ثبات منطقه و توسعه‌ی آن دانسته می‌شوند، مانند مثال پیشین، به دو بخش قابل دسته بندی‌اند، و هر کدام به گونه‌یی، تکمیل کننده‌ی رسالت دیگری است. ما یک گروه را طالبان سخت‌افزاری یا طالبان هارد می‌نامیم و گروه دیگر را طالبان نرم‌افزاری یا طالبان سافت؛ کسانی که در دسته بندی‌های رسمی، بیرون از جبهه‌ی طالبان قرار می‌گیرند.

 به دلیل خام‌بودن مباحث تئوریکی در مورد این پدیده و بسنده‌کردن اکثریت دست‌اندرکاران قضایا، حتی در سطوح خیلی بالا، به برخوردها و تحلیل‌های سطحی که ویژگی بارز روزمرگی‌های حاکم بر سیاست‌های کنونی گردیده است، و در آن بجای حل ریشه‌یی مشکلات، به بازی‌کردن با افکار عمومی توده‌ها پرداخته می‌شود، هنوز این تفکیک صورت نگرفته و بر ابهامی که در این زمینه وجود دارد روشنی انداخته نشده است، در نتیجه، در تحلیل، در موضع‌گیری و در چاره‌جویی برای این مشکل، نارسایی‌هایی وجود دارد که موجبات ناکامی در مبارزه با آن را فراهم آورده و تلاشهای بسیاری را عبث و بیهوده گردانیده است.

به دلیل چنین رویه و رفتاری، پدیده‌ی تندروی در این منطقه، از سه دهه قبل بدین سو، به صورت پیوسته و خزنده روی در گسترش داشته است، و سیاست‌مداران بجای توجه به پیامدهای نهایی آن، همواره کوشیده‌اند بر آن چشم ببندند و احیاناً در کشاکش‎های سیاسی با رقیبان شان از آن بهره بگیرند. این روش مبارزه با طالبان-القاعده، به باور نگارنده، راه بجایی نخواهد برد، و جز به هدردادن نیروها و بازی‎کردن با افکار عمومی حاصلی نخواهد داشت.

یک بخش از طالبان که بخش متصلب و خشونت‎گرای آن است و عملاً سلاح گرم به دست گرفته و با مخالفان خود به شکل مسلحانه می‌جنگد، برای اکثریت ناظران و تماشاگران صحنه‌ی سیاسی منطقه، پدیده‌یی آشنا و قابل درک به شمار می‌آید و رهبران شناخته شده‌یی دارد و عملاً گردانندگی جنگ و ستیز را بدوش می‌کشد. امروزه همه‌ی توجهات و مناقشات سیاسی بر روی این بخش متمرکز گردیده است.

آنچه بسیاری از عوام و خواص از آن غفلت کرده‌اند و کمتر دیده شده است که در تحلیل‌ها بدان پرداخته شود و خطرش گوش‌زد گردد، بخش دیگری است که طالبان نامرئی و نیروهای ناپیدای این جریان است که بدون آن، کار بر گروه نخست نیز دشوار می‌گردد و ادامه‌ی فعالیت‌های آن به شدت بستگی به وجود چنین پشت جبهه‌ی اجتماعی-ایده ئو لوژیکی دارد. نقش این بخش از جریان در بستر سازی اجتماعی-فرهنگی برای جریان نخست و سربازپروری برای آن، ابداً جدی گرفته نشده است.

کسانی که بیرق مبارزه با تندروی و خشونت را در این منطقه به دوش می‌کشند، اگر به خطر این بخش ملتفت شده‌اند، ممکن است به لحاظ تاکتیکی لازم ندانسته باشند که جبهه‌ی جنگ را وسیع سازند و ترجیح داده باشند که طالبان را خلاصه کنند در همان بخشی که عملاً در میدان نبرد حضور دارد و روزانه به کشتن و ویران‌کردن مشغول است. شاید تصور شود که تنگ‌ساختن عرصه‌ی نبرد و محدود کردن دشمن به بخشی خاص، کار مبارزه با آنان را آسان‌تر سازد و راه غلبه بر آن را هموار تر گرداند. اما بررسی روند یک دهه مبارزه با این گروه نشان می‌دهد که این باور، خطا آلود و اشتباه‌آمیز بوده است.

این شیوه عملاً به کاهش نیروی این گروه نینجامیده و اهدافی را که از مبارزه با آن مد نظر بوده، تحقق نبخشیده است، بلکه هر چه زمان گذشته است بر دائره‌ی فعالیت‌اش افزوده شده و حجم خطرش چندین برابر گردیده است، و عملاً شعاع اثر گذاری‌اش از مرزهای افغانستان فراتر رفته و دامن مناطقی را گرفته است که هیچگاه تصور نمی‌شد، طالبان بدانجا راه پیدا کند.

دلیل اصلی رشد این جریان بر می‌گردد به خلاصه‌کردن قضیه‌ی طالبان در بعد سیاسی، و نا دیده‌گرفتن فرهنگ و آموزشی که به گسترش این جریان مستقیما یاری می‌رساند، و به عبارتی، نادیده‌گرفتن نیروهای دیگری که عملاً در جبهه‌ی طالبان نیستند و حتی احیاناً در موضع نقد و گاهی مخالفت و خصومت با آنان قرار دارند، ولی همزمان فرهنگی را ترویج می‌کنند و به گسترش افکاری دامن می‌زنند که هیچ نتیجه‌یی جز قوت‌گرفتن فکر طالبانی و روحیه‌ی طالبانی در منطقه ندارد.

بسیاری از این نیروها ربط مستقیمی با جنگ و ستیز ندارند، و به ظاهر، بخشی از بافت مدنی جامعه هستند و یا بخشی از فعالان سیاسی-مذهبی مخالف با طالبان تلقی می‌شوند که زیر چتر قانون اساسی کنونی زندگی می‌کنند، و هر چند باور چندانی بدان ندارند، ولی عملاً با آن مخالفتی هم نشان نمی‌دهند، و بخشی دیگر حتی در برخی از نهادهای دولتی کشور حضور قانونی دارند؛ اما با این‌هم، رویکرد این نیروها موجب می‌شود که فرهنگ طالب-پرور قوت روز افزون پیدا کند و کسانی که می‌خواهند به شکل ریشه‌یی با طالبان مبارزه کنند و زمینه‌های اجتماعی این جریان را بخشکانند، عملاً به حاشیه رانده شوند و کاری از پیش برده نتوانند.

اینان کسانی هستند که رابطه‌ی خود را با قرائت طالبانی از اسلام نگسسته اند و در آن هیچ شکی روا نمی‌دارند و آماده‌ی هیچ مناقشه و بحث نظری نیستند و هیچ رغبتی ندارند که افکار و تئوری‌های بوجود آورنده‌ی طالبان در عرصه‌ی عمومی به بحث کشیده شود و مورد نقد قرار گیرد. اینان دین را ابزار قدرتی می‌دانند که با اتکا به آن می‌توانند جایگاه سیاسی-اجتماعی پیدا کنند و از این طریق سهمی در قدرت به‌دست آورند و یا از صاحبان مناصب قدرتمند باجگیری کنند. آنان با هر قرائتی از دین که راه را بر استفاده‌جویی دنیوی از آن ببندد، مخالفند و از همین رو بسیاری از مباحث فکری و اجتهادی را که از نظر علمی محل اختلاف است و از پشتوانه‌ی هیچ نص قاطع دینی برخوردار نیست، تبدیل به حریم ممنوعه‌یی ساخته‌اند که هیچ کس حق ورود بدان‌ها را ندارد، و هر گاه صدای خفیف دگراندیشانه‌یی از گوشه‌یی بالا شود، همه‌ی شان، علی‌رغم اختلافات شدیدی که میان یکدیگر دارند، یک صدا به سرکوب آن می‌پردازند.

هراسی که این نیروها از آزادی اندیشه احساس می کنند خیلی بیشتر از خطری است که از طرف طالبان با تندروی‌های شان متوجه امنیت عمومی جامعه است. به همین دلیل در رسانه‌ها و تریبیون‌هایی که در اختیار دارند چندان تمرکزی بر موضوع کشته‌شدن انسان‌ها نمی‌کنند و از خرابی خانه‌ی صدها و هزاران هموطن شان چیزی نمی‌گویند و از آینده‌ی تاریکی که از این طریق متوجه این منطقه است شکایت چندانی ندارند، اما کافی است که سخنی خلاف سلیقه و ذوق فکری شان در گوشه‌یی بشنوند، تا همه به شکل جنون‌آمیزی به صحنه بیایند و با وانمود کردن این که دین و مقدسات و سنت‌ها مورد هجوم و تعرض قرار گرفته است، خیابان‌ها را از اتباع و هواداران خود پر کنند و از این طریق قدرت و زور خود را به نمایش گذارند.

این گروه‌ها مراکز مختلفی در هر نقطه‌ی کشور دارند. آنان علاوه بر داشتن مساجد و مراکز تعلیمی به سبک‌های قدیم و جدید، احیاناً رسانه‌های سرتاسری نیز تاسیس کرده‌اند، ارگان‌های نشراتی توانمندی دارند، همزمان بنیادهای مالی و شرکت‌های اقتصادی سودآوری را پایه گذاشته‌اند، و با استفاده از شرایط کنونی و تحولات این سال‌ها سرمایه‌های هنگفتی اندوخته‌اند.

آنان با اعمال نفوذ بر برخی نهادهای حکومتی، سلیقه‌های خویش را به اجرا می‌گذارند و مخالفان فکری خود را به روش‌های مختلف زیرفشار قرار می‌دهند. از این رو است که بسیاری از گروه‌ها و نهادها به آنان باج می‌دهند، تا مورد هجوم تبلیغاتی آنان قرار نگیرند.

آنان با برخورداری از رسانه‌های همگانی و دیگر امکاناتی که در اختیار دارند به ساختن ذهنیت عمومی جامعه مشغولند و افکار خاصی را ترویج می‌کنند و ایدئولوژی خاصی را اشاعه می‌نمایند و از همه‌ی فرصت‌هایی که تحولات سالیان اخیر در اختیارشان نهاده است به تمام و کمال بهره می‌برند، اما برخورداری دیگرانی را که مانند آنان نمی‌اندیشند از این فرصت‌ها، بر نمی‌تابند و هنگامی که کسی یا کسانی بخواهند مانند آنان حضور خود را در صحنه‌ی فکری و فرهنگی جامعه نشان دهند و تکثر دید و نگرش را در برخی زمینه‌ها به شکلی از اشکال به نمایش گذارند، آنان با استفاده از عنصر دین و پوششی که از این طریق برای خود و نهادهای شان ایجاد کرده‌اند، عرصه را بر دیگران تنگ می‌کنند و آنچه را به خود می‌پسندند به دیگران نمی‌پسندند.

جالب این است که این گروه‌ها از یک سو از همه‌ی امکانات موجود در ساحه‌ی سیاسی و اجتماعی کشور برخوردار هستند و از دیگر سو همواره در موقف منتقد و معترض عمل می‌کنند و از مشروعیت نظام و پا گرفتن آن در میان مردم به شدت جلوگیری می‌نمایند، و با برجسته‌ساختن فسادی که خود نیز در آن سهیم‌اند و سود خود را به حد کافی از آن می‌برند، خود را در نقش مخالفان مسالمت‌گرای نظام معرفی می‌کنند.

این گروه‌ها، نه رسماً جزئی از طالبان هستند و نه بخشی از مخالفانش. از یک‌سو از وجود طالبان و جنگ شان در خفا خشنودند هرچند خشنودی شان را آشکار نمی‌سازند، اما تهدید طالبان را فرصت خوبی برای باج‌گیری‌های خود می‌دانند، به این معنی که اگر به خواسته‌های شان وقعی نهاده نشود آنان نیز می‌توانند به صف طالبان بپیوندند، یا مانند آنان بیرق مخالفت خشونت‌بار را بر افرازند یا با دعوت پیروان شان به خشونت، فضای عمومی جامعه را به آشوب بکشند، از دیگر سو خود را هم‌پیمان جامعه‌ی جهانی در مبارزه با خشونت وانمود می‌کنند و می‌خواهند نه تنها سهم مساوی با دیگران داشته باشند، بلکه تلاش دارند سهم بیشتری نیز به چنگ آورند.

بحث ما بر سر این نیست که چرا این گروه‌ها از فضای سیاسی موجود سود خود را می‌جویند و می‌برند، چرا که در عالم سیاست این، امری کاملاً معمول است و همه‌کس در همه‌جا چنین می‌کند، و اساساً کار سیاسی چیزی جز شناختن فرصت و به چنگ‌آوردن منفعت نیست. بحث بر سر این است که چنین رویکردی از یک‌سو سبب ناکام ماندن تلاش‌های ضد خشونت و افراطی‌گری می‌گردد و از دیگر سو فضای کلی جامعه را ملتهب و ملتهب‌تر می‌سازد، و امنیت عمومی را به شدت آسیب‌پذیر می‌گرداند.

این گروه‌ها را باید از روی گفتمان شان شناخت، از روی پیامی که به جامعه می‌دهند و روحیه‌یی که در مردم می‌دمند. اگر گفتمان شان بر محور آبادی، آرامی، تفاهم، تعاون، تسامح، اتحاد، اتفاق، همبستگی، یکپارچگی، نوعدوستی، خیرخواهی و مفاهیم ارجناکی از این قبیل بچرخد، شکی نیست که چنین پیامی هم از متن دین الهام گرفته شده و هم با منافع عمومی این جامعه همخوانی دارد و هم با روحیه‌ی تمدنی جهان امروز سازگار است و نشان از تعالی فکری و ارتقای فرهنگی صاحبان آن دارد؛ و در آن صورت، فرهنگ طالبانی تضعیف خواهد شد و بنیه‌های فکری این جریان آسیب خواهد دید.

اما اگر دیده شود که کارشان:

– انتقاد پیوسته از نظام،
– سیاسی‌ساختن منبر و تریبیون‌های همگانی،
– حمله‌ی مستمر تبلیغاتی بر بیگانگان، آنهم بیگانگانی که کمابیش –با هر نیتی که بوده است- در بازسازی این وطن سهم گرفته‌اند، نه بیگانگانی که از سی سال بدین سو خرابی و ویرانی این سرزمین را در پیش داشته اند،
– مرزکشیدن میان انسان‌ها بر پایه‌های ایدئولوژیک،
– ستیزه با تمدن جدید و زیر سوال‌بردن همه‌ی جوانب مثبت آن به بهانه‌ی برخی عیوب و نارسایی‌هایی که از عوارض جانبی آن به شمار می‌رود،
– تشویق مردم به خشونت به بهانه‌ی غیرت ملی و عرق دینی،
– نفرت پراکنی وسیع و مستمر زیر پوشش روحیه‌ی دینی و حماسه‌ی ایمانی،
– به بازی‌گرفتن سرنوشت عمومی جامعه با انگیزه‌های صنفی و گروهی،
– ابزار ساختن مفاهیم دینی و شعارهای ملی برای به کار بستن ارعاب و تهدید،
– دامن‌زدن به اختلاف‌های مذهبی و فرقه‌یی،

یعنی اگر مواردی شبیه این، محور اصلی گفتمان یک گروه را تشکیل دهد، شکی نمی‌ماند که آنان همان طالبان هستند هرچند به صورت رسمی در کنار ایشان نجنگند، و رسالتی که برای خود برگزیده‌اند همانا تخریب و ویرانگری است… کشتن بیشتر… آتش زدن افزونتر… و تباهی دامن‌گستر…

این گفتمان هم اکنون در جای جای این وطن حتی در مناطق شهری در حال گسترش است، و آنچه از مخاطبان خود می‌خواهد آمادگی برای بر هم زدن وضعیت، به آشوب‌کشیدن شرایط و در هم شکستن نظم نیم‌بندی است که با صد تقلا سر هم بند شده است.

اگر اناتمی این گفتمان مورد مطالعه قرار گیرد و کلیت این دیسکورس کالبد شکافی شود به همگان روشن خواهد شد که طالبان اساساً زاده‌ی چنین گفتمانی و محصول چنین فرهنگی بودند. هنگامی که تکوین فکری بخشی از انسان‌های یک جامعه را چنین دیدگاه‌ها و اندیشه‌هایی تشکیل بدهد، چگونه می‌توان از استقرار امنیت و آرامش در آن سخن به میان آورد و از شکوفایی و بالندگی آن دم زد؟!

تا هنگامی که دگر پذیری، مدارا، عقلانیت، مصلحت عمومی، و سایر فضایل اخلاقی به اجزا و مقاطع عمده‌ی یک گفتمان تبدیل نشود، نمی‌توان از آن انتظار داشت به سازندگی و آبادانی کمکی برساند و به رشد و ترقی خدمتی بکند.

شاید شماری از آنان که چنان گفتمان خانمان براندازی را ترویج می‌کنند، با طالبان هیچ میانه‌ی سیستماتیک نداشته باشند و حتی از برخی اعمال شان گلایه‌مند یا ناخشنود باشند، اما رویکردشان و پیامی که به جامعه می‌دهند عملاً به سود طالبان است، و مستقیماً به تقویت آنان منجر می‌گردد.

کار بجایی رسیده است که نظام در برابر این گفتمان سپر انداخته و می‌کوشد خود را با شاخص‌های مطرح‌شده از سوی آن هماهنگ سازد، با این تصور که این کار راه کسب مشروعیت برایش خواهد بود، زیرا گمان می‌شود که به دلیل سنتی‌بودن این جامعه باید به نحوی این گفتمان را به رسمیت شناخت و با آن کنار آمد، و این خطای فاحش دیگری است که پیامدهایش سخت پرهزینه خواهد بود، و این خود به شکلی دیگر به گسترش موج طالبانیزیشن یاری می‌رساند.

برچیدن بساط طالبانیسم هیچگاه با کنار آمدن با منطق آن، ممکن نیست. طالبانیسم یعنی ایدئولوژی نابردبار، دگرستیز، بی‌مدارا، و خشونت‌محور. مبارزه با این ایدئولوژی، نه با کنار آمدن با آن، بلکه با پرده‌بر گرفتن از چهره‌ی غیر انسانی و ضد دینی آن امکان‌پذیر است. این ایدئولوژی باید به صورت عریان و شفاف مورد نقدی بی‌رحمانه قرار گیرد و ابعاد انسان‌ستیزانه و خرابکارانه‌اش با برجستگی نشان داده شود، تا جای ابهامی برای هیچکس باقی نماند، و به تعبیر قرآن مجید «قد تبین‌الرشد من‌الغی…» گمراهی و هدایت از هم به شکل روشنش قابل بازشناختن باشد. آن‌گاه تکلیف بسیاری‌ها روشن خواهد شد. هرکس که طالبان‌گرا و خشونت‌پسند است خط خود را مشخص خواهد ساخت و کسانی که منطق شان این نیست، و می‌خواهند این جامعه در آرامش و همزیستی مسالمت آمیز بسر ببرد، راه دیگری در پیش خواهند گرفت، کسانی که راضی نیستند بیش از این بنام دین و یا دموکراسی یا هر عنوان دیگری خون انسان‌ها ریخته شود و خانه‌های بیشتری با خاک یکسان گردد و سرنوشت شمار بیشتری از مردم با نگون بختی و تیره‌روزی گره بخورد.

بی‌اعتنایی به گفتمان طالبانی و میدان‌دادن به آن، یکی از خطاهای بزرگی بود که همه‌ی مخالفان تندروی و خشونت در آن سهیم بودند، و مبارزه با نیروهای مسلح طالبان جایی به پرداختن به افکار طالبانی و فرهنگ طالب پرور نگذاشت. اما اینک بعد از یک دهه، دیده می‌شود نسلی که در این مقطع تاریخی بالیده و به صحنه آمده است بیشتر از گذشته با رؤیاهای طالبانی و شعارهای آن انس دارد.

هنگامی که طالبان بر کشور حکم می‌راند، اکثریت جوانان این جامعه و حتی شمار زیادی از امامان مساجد موضع ضد طالبانی داشتند و با رویکرد فکری و فرهنگی این جریان مخالف بودند، اما امروز وضعیت تقریباً عکس آن است. این که ما چه نسبتی با دیگران داشته باشیم و چه رابطه‌یی با دور و نزدیک برقرار کنیم و اینکه برای آینده‌ی خود چه تدابیری بسنجیم و اساساً چه تعریفی از خود در دنیای امروز داشته باشیم، مفاهیم مغشوش و مبهمی است که ذهن این نسل را می‌آزارد و پاسخ روشنی برای آنها ندارد. در این ابهام و سردرگمی گفتمان طالبانی فرا می‌رسد تا نگاه ایدئولوژیک خود را به جای پاسخ به این پرسش‌ها جا بیندازد.

نسلی که در معرض این تبلیغات قرار داشته و با آنها رشد کرده است به جای تحلیل عاقلانه از وضعیت امروز، مشکلات دیروز و برنامه‌های فردایش، به یک مشت شعار دل خوش کرده است که نه پایه‌یی بر منطق دارد و نه زمینه‌یی در واقعیت. آنچه به خوردشان داده شده اوهامی است که نه می‌شود دنیا را بدان سروسامان داد و نه می‌توان با آن به دین خدمتی کرد. این اوهام را طالبان رسمی به خورد جوانان نداده اند، چونکه خوشبختانه طالبان به لحاظ توانایی فکری و علمی در حدی نیستند که بتوانند پیامی را صورت‌بندی کنند و در میان جوانان درس‌خوانده ترویج نمایند، اما متاسفانه این اوهام و اندیشه‌های نارسا را کسانی ساخته و پرداخته‌اند که به ظاهر طالب نیستند، اما رسالت آنان را در عرصه‌ی فرهنگی تعقیب می‌کنند، کسانی که در این نوشته طالبان نرم خوانده شدند.

اگر بخواهیم سخن را فشرده سازیم باید بگوییم که طالبان تنها عبارت از کسانی نیست که سلاح گرم به دست گرفته‌اند و با نظام می‌جنگند. بخشی از نیرویی که عملاً به تداوم حیات این گروه در جامعه کمک می‌رساند گروه‌هایی هستند که با پخش افکار طالبانی راه را بر یک تحول فرهنگی گسترده‌یی که می‌تواند ما را به جهان امروز وصل کند، مسدود ساخته‌اند. این گروه‌ها – چه در داخل نظام باشند و چه در بیرون آن- با حفظ موضع مبهم و دوگانه‌ی خود نسبت به بسیاری از مفاهیم کلیدی که در نوسازی این جامعه موثر است، و حتی در موضع‌گیری‌های ستیزه‌آمیز نسبت به برخی از مقوله‌های بنیادین تمدنی، نسل جدید را با گفتمان طالبانی مانوس ساخته‌اند و با بخشی از اندیشه‌های طالبانی آشتی داده‌اند.

سیاست‌هایی که برای مبارزه با طالبان روی دست گرفته شده است، به علت نپرداختن به روند طالبانیزیشن فرهنگی و حتی میدان‌دادن تاکتیکی به آن، زمینه‌های هر گونه تحول اساسی در این جامعه را تنگ و تنگ تر ساخته است، و از این طریق به خیزش مجدد طالبان و رشد جهشی آن کمک رسانده است.

گمان می‌کنم که با این حساب دیگر نیازی نباشد این پرسش مطرح شود که چرا طالبان دوباره به حیات سیاسی-نظامی دست یافت و با قوت بیشتری به صحنه برگشت. نگارنده اگرچه هنوز به این باور است که برچیدن بساط طالبان –اگر اراده‌یی جدی وجود داشته باشد- کاملاً امکان‌پذیر است، هر چند برخی کشورهای منطقه نخواهند، و این علی‌رغم انف شان تحقق خواهد یافت، به این شرط که سیاست‌های مبارزه با آنان از ابهام‌ها و اشکال‌هایی که اشاره شد پاک‌سازی شود.

نظرات

نظر (به وسیله‌ی فیس بوک)

دکتر کریم سروش، جهاد و خشونت

اندیشه‌ی دینی در افغانستان

خدا، ذهن، ادبیات

طالبان کیستند؟

> View all

دکتر کریم سروش، جهاد و خشونت

اندیشه‌ی دینی در افغانستان

خدا، ذهن، ادبیات

طالبان کیستند؟

> View all